Deel 12: We zijn nog steeds de underdog!!

Een van de reacties op m’n blog de afgelopen dagen was dat Oranje toch vooral in de rol van underdog moest laten zitten. Op zichzelf een begrijpelijke opmerking. Immers, Spanje is de favoriet, of je het nou bekijkt vanuit de goksites waar Spanje’s kansen op de wereldtitel een stuk hoger worden ingeschat dan die van Nederland, of als we kijken naar de resultaten op eindtoernooien de afgelopen jaren. Spanje doet het beter en stond ook in de Europese clubcompetities nog eens op hoog niveau dit jaar. Ik heb dan ook geen moment willen beweren dat Oranje de favoriet zou zijn in de wedstrijd tegen de Spanjaarden, hoogstens geprobeerd het zelfvertrouwen een beetje op te krikken. Want, zo’n underdogpositie, best lekker toch?!

Net als we eerder zagen met angstgegner (een mooi germanisme), bestaat in de sport ook de rol van underdog (dat is dan weer een anglicisme). Jezelf van te voren wegcijferen, de ander in de rol van favoriet drukken, oftewel de rol van top dog. Nederigheid ten top en dat allemaal om jezelf alvast in te dekken als het toch tegen zou vallen. Maar ook om te proberen de tegenstander overmoedig te laten zijn. Overmoed komt voor de val, zoals we weten, dus prima als Spanje daaraan zou lijden. De mooiste voorbeelden van dit soort overmoed hebben we gezien in het blog over de eerste wedstrijd, en over Brazilië dat roemloos ten onderging in de poulefase op het WK van 1966 (zie: blog deel 6).

Overigens zijn de Nederlandse voetbalfans, of moet ik zeggen –gokkers, ervan overtuigd dat Spanje inderdaad meer kans maakt op de overwinning. Spanje staat, op het moment van dit schrijven, bij de bookies op 1:1,95, Oranje op 1:4 voor winst. Hoe je het draait of keert: Spanje is favoriet.

Maar er is dus een best belangrijk voordeel als je underdog bent: je bent vaak de publieksfavoriet. Zeker het neutrale deel van de supporters in het Fonte Nova Stadion in Salvador, waar vrijdag wordt gespeeld, zal merendeels op de hand van Oranje zijn. Misschien niet alleen vanwege de underdogpositie. Sowieso is Oranje in veel landen een goede nummer 2, na het eigen nationale elftal. Ook in Brazilië heb ik vaak gemerkt dat men met zeer veel respect over Oranje spreekt. Sterker nog, ik ken eigenlijk maar een wedstrijd die Brazilië verloren heeft én waarover de Brazilianen zelf zeggen dat het terecht was: Oranje-Brazilië op het WK van 1974. (Ik reken hierbij de finale van 1998 even niet mee, omdat het weliswaar terecht was, maar Brazilianen het liever hebben over het mysterie waarom Brazilië die dag zo slecht was. Zelfs een parlementaire commissie heeft geen bevredigend antwoord kunnen vinden.) Zoals de wereld in 1970, het eerste WK dat in kleur werd uitgezonden, kennismaakte met het kanariegeel van Brazilië, zo maakte Oranje een onuitwisbare indruk in 1974. A laranja Mecânica, oftewel A Clockwork Orange wordt door velen gevolgd, bewonderd, bekritiseerd als het moet, maar in de wedstrijd tegen Spanje straks hartstochtelijk aangemoedigd. Go, go, go underdog, bescheidenheid siert de mens, sure. Maar laat je niet overlopen. Houd je rug recht en de borst vooruit; echt, zo wint Oranje van Spanje!

Deel 10: Vrijdag de 13de en ander (on)geluk

Een bevriende journalist uit Brazilië schreef er al over: hoe de WK organisatie er bij de Fifa op aangedrongen zou hebben om het toernooi niet op vrijdag, maar op donderdag te laten beginnen. Reden hiervoor? Het thuisland zou de openingswedstrijd wel eens kunnen verliezen dankzij het ongeluk dat die vrijdag, de 13de juni, kan brengen. Nu zit er ook een positieve kant aan ongeluk, probleem is hoe je het in jouw voordeel kunt beïnvloeden.

Beginnen we even met een curieus feitje. Het idee van het getal 13 als ongeluksgetal zou ontstaan zijn in het verhaal van het laatste avondmaal van Jezus, niet Jesús, die viel af voor de selectie van Spanje, maar die van Nazareth. Het dertiende wiel aan de wagen, Judas dus, zou Jezus verraden hebben, die als gevolg daarvan op vrijdag gekruisigd. Er bestaan overigen meer verklaringen voor, maar als we bedenken hoe in en in christelijk het Spaanse volk is, zou je denken dat deze dag er één is waarop Spanje collectief in bed blijft liggen ter voorkoming van allerlei onheil. Niets is minder waar: in Spanje valt de ongeluksdag wel op de 13de van de maand, maar alleen als die samenvalt met dinsdag! Daarmee vervalt dus wel een drogreden waarom Spanje de wedstrijd verliest.
Hoewel, wat ik altijd curieus vind aan dit soort bijgeloof, is dat er in een wedstrijd altijd twee teams zijn. En wat het ongeluk is voor de een, betekent volgens mij automatisch geluk voor de ander. Geluk is relatief, want afhankelijk van het resultaat voor anderen. Als ik 1.000 euro win in de loterij is dat geluk, maar als iedereen in mijn omgeving 10.000 wint, had ik pech. En dan nog hoor, een vaak gehoorde uitspraak over geluk is dat je het moet afdwingen. Hoe werkt dat dan? Het heeft veel te maken met de overtuiging waarmee je iets doet. Als je bal op het doel schiet met de overtuiging dat het een doelpunt is, zal hij er sneller ingaan dan dat je die overtuiging niet hebt. De bal gaat dan nét over, of nét op de paal en zeggen we dat we door een gebrek aan geluk de wedstrijd verloren hebben. Je moet het ongeluk dus eigenlijk geen kans geven om haar invloed te laten gelden. Je moet met een ijzersterke overtuiging het veld in gaan. Misschien bijna naïef, maar je overtuiging moet een gezonde wedstrijdspanning opbouwen, die tijdens de wedstrijd tot een climax leidt. (met dank aan het boek Mysterieuze krachten in de sport, van Joris van den Bergh) Van een betere tegenstander kun je alsnog verliezen, maar je doet er zelf alles aan om het geluk jouw kant te laten kiezen. En dan gaat het niet om zwarte katten, ladders of bepaalde cijfers op bepaalde dagen.

Enfin, dit stukje had moeten gaan over waarom vrijdag de 13de nu een keer ongeluk voor de tegenstander zou betekenen, en in alle relativiteit dus geluk voor Oranje zou zijn. Nu blijkt dat Spanje er heel anders tegenaan kijkt, zouden we er qua bijgeloof nog slechts een gelijkspelletje van kunnen maken. Even afkloppen dan maar...

Deel 9: De Vrij en Vlaar stoppen het Spaanse gevaar

Het vertrouwde Barcelona systeem, waarin feitelijk zonder spits wordt aangetreden, maar snelle mannetjes rond de zestien combineren totdat er een vrij voor de keeper komt, heeft een nadeel. Er staat niemand voorin wiens eerste en voornaamste taak en talent is om doelpunten te maken. Toch heeft Spanje een gevaar uit onverdachte hoek, die ook voor doelpunten zorgt. Gelukkig hebben wij een centraal verdedigingsduo die dat gevaar kan naturaliseren. Sterker nog, dit 'gevaar' kan wel eens doorslaggevend worden in de winst voor Oranje.

Eind mei won hij eindelijk zijn Champions League en vervolmaakte daarmee zo zijn indrukwekkende prijzenkast. Na drie landskampioenschappen, een wereldtitel en twee Europese kampieonschappen was deze bovendien extra speciaal voor Sergio Ramos, omdat hij dit keer beslissende was in de halve én hele finale. In de halve finale tegen Bayern Múnchen was de terugwedstrijd nog spannend. Real Madrid had de thuiswedstrijd weliswaar al gewonnen, maar de 1-0 uitslag was wel erg krap en Bayern zou nog veel kansen hebben om dit recht te zetten. Maar, Ramos maakte in de eerste helft twee goals uit standaardsituaties en het duel was gespeeld. In de finale was zijn inbreng helemaal extreem. Ver in de blessuretijd maakte zijn krachtige, perfect getimede, kopbal de stand gelijk. Atletico was gebroken, Real liep daarna uit naar 4-1, en Ramos had zijn 1ste Champions League titel.

Sowieso is Ramos een man van de cijfers. Naast het aantal van 36 doelpunten in de Spaanse Primera Division (een gemiddelde van meer dan één op tien wedstrijden), wat veel is voor een verdediger, is hij ook recordhouder kaarten krijgen. In totaal heeft hij 19 rode kaarten, en 109 gele kaarten gekregen. Beetje bizar natuurlijk, en daar ligt ook zijn zwakte: er brandt wel eens een stopje bij hem door. Hij is altijd bij opstootjes betrokken en zal altijd verhaal halen. Kortom, een man om strak in de gaten te houden aanstaande vrijdag. Ik stel voor om twee verdedigers op Ramos te zetten bij corners en vrije trappen: De Vrij en Vlaar. En laat Van Persie al zijn ervaring gebruiken om zich niet te laten provoceren; sterker nog, als Oranje de Spaanse Furie ontregelt, zal de frustratie bij Ramos dusdanig oplopen dat hij kaart(en) gaat pakken en daarmee Oranje in de kaart speelt.

Duidelijk: met Ramos in het veld gebeurt er altijd wat. Dus hou je hoofd koel, hou 'm in de gaten. Ramos is beslissend in wedstrijden, maar dat kan ook in jou voordeel zijn: Oranje wint de wedstrijd.

Deel 8: Robben's Revanche

Je kunt over voetbal filosoferen wat je wilt, maar eigenlijk is het heel simpel: wie de meeste doelpunten maakt, wint de wedstrijd. Dus als je een topper in je team hebt als Robben, die altijd goed is voor minimaal 3 kansen per wedstrijd, dan maak je veel kans om de wedstrijd te winnen. Nu is Robben's verhaal wat dat betreft wel apart. Hij dreigde toch een beetje een loser te worden, maar heeft zich grandioos herpakt.

Elke speler uit de finale van 2010 zal er zo z'n eigen herinneringen aan hebben. Heijtinga het moment dat hij uit het veld wordt gestuurd, Edson Braafheid die zich afvroeg hoe hij daar nou weer terecht kwam, Van de Vaart die invalt, z'n man uit het oog verliest en diezelfde speler de winnende goal ziet maken... maar Robben zal 's nachts nog wel eens wakker zijn geschrokken van het moment dat hij de bal krijgt en alleen op de keeper afgaat. De afloop van de actie weten we, laten we het maar de teen van Casillas noemen; na de paal van Rensenbrink een net-niet moment in de geschiedenis van Oranje. Dat is wel vaker het geval geweest voor Robben. Z'n talenten waren algemeen erkend, maar in de perioden bij Chelsea en Real Madrid waren blessures en vermeende schwalbes er de oorzaak van dat hij nooit helemaal voor vol werd aangezien. Het leek soms wel alsof de successen van die clubs, vooral Chelsea, een beetje langs Robben heen werden gevierd. De afgelopen jaren lijkt het echter wel alsof Robben een gedaanteverwisseling heeft ondergaan. Zowel fysiek, as mentaal.

Het was ooit zo'n iel mannetje, zoals hij bij FC Groningen debuteerde, 16 was hij pas. Mager, dunne beentjes, geen wonder dat hij in het topvoetbal met regelmaat geblesseerd was. Nu is hij nog steeds afgetraind, maar heeft hij onder begeleiding van Bayern's medische en technische staf heel veel werk geleverd om fysiek sterker te worden. Dit seizoen heeft hij dan ook iets van 45 wedstrijden gespeeld en 22 doelpunten gemaakt, maar hij oogt nog steeds zo fris als een hoentje. Maar nog belangrijker is zijn mentale staat. Die gemiste kans in de finale van het WK, de gemiste penalty in de finale van de Champions League tegen Chelsea, dat zijn momenten die tellen. Ik vermoed dat Arjen wel even een paar sessies sportpsychologie heeft genomen. Zo vind ik het heel opvallend hoe ontzettend positief en bijna kinderlijk blij hij is, ook als het resultaat eens een keer tegenvalt. Hij lacht zijn tanden bloot en zegt dat er dan maar harder getraind moet worden, en straalt daarbij uit alsof hij graag nu direct naar het trainingsveld zou rennen.

Zoals gezegd heeft Robben de afgelopen jaren in de twee grootste finales opgelegde kansen gemist, en de finales verloren. Niet alleen heeft hij zich daar fantastisch van hersteld, hij is ook bezig om die geesten uit het verleden te verjagen door sportieve revanche te nemen. In de finale van de Champions League 2012-2013 scoorde hij in de laatste minuut de beslissende, en prachtige goal. Nu staat alleen nog díe finale, met díe kans tegen Spanje uit 2010 open om te vereffenen. Robben, dit is je kans jongen, creëer die kans zoals alleen jij dat kan met de bal aan een touwtje aan je linkervoet. Krul 'm om Casillas heen in de bovenhoek. Maak de goal, beslis de wedstrijd. Je maakt op je zesde (!) eindtoernooi kans om een legende te worden. Niet alleen qua sportieve prestatie voor je team, maar ook mentaal kun je laten zien dat je tot de allergrootsten behoord.

Deel 7: sorry, maar we hebben al een angstgegner!

Spanje won de laatste vier wedstrijden op weg naar haar eerste wereldtitel allemaal met 1-0. En hoe Oranje ook bikkelde in de finale, uiteindelijk stond er toch weer 1-0 op het bord. Nu hebben we vier jaar kunnen herstellen van deze aanslag op onze zenuwen en weer helemaal fris kunnen worden voor het volgende wedstrijd op een WK; spelen we weer tegen die Iberiërs! Als we nu eenzelfde scenario zouden meemaken, met zo’n lullig goaltje, terwijl je minimaal even goed was, zou wel eens een klein nationaal traumaatje op kunnen leveren. Gaat dus niet gebeuren. We hebben al een angstgegner: hun buren!

Ja, ze bestaan: angstgegners. Die tegenstander die je op de een of andere manier met angst en beven tegemoet ziet. Die je ooit op zo’n manier gepakt heeft, en waarschijnlijk een gemene manier, dat je dat niet meer vergeet. En de eerst volgende keer, toen je dacht diegene eens even dubbel en dwars terug te gaan betalen, flikten ze je weer. Duitsland had het kunnen worden voor Oranje, als we, na de finale van 1974, de eerst volgende belangrijke wedstrijd er weer in zouden tuinen. Gelukkig bespaarde Marco van Basten ons die last op de schouder door in de 88ste minuut de winnende goal te maken, in 1988. Toch heeft Oranje natuurlijk wel zo’n opponent...

Verrassend genoeg speelt Oranje pas sinds de jaren negentig wedstrijden tegen Portugal. In die begin periode werd ook een keer gewonnen, maar nadien is de balans ronduit bedroevend: vier keer gelijk, zeven keer verloren. We herinneren ons de uitwedstrijd in de WK kwalificatie onder van Gaal in 2001. Twee nul voor, en alsnog in de laatste minuut een, overigens volkomen terechte, penalty tegen krijgen. Figo maakte 2-2. Aangezien de thuiswedstrijd 2-0 verloren ging was dit de directe aanleiding dat Oranje zich niet plaatste voor de WK en dat Van Gaal opstapte. Overigens kunnen we nu ook wel tevreden zijn, omdat Van Gaal nu bondscoach is geworden juist omdat hij een keer een groot eindtoernooi wilde meemaken, maar dit terzijde. Later speelde Oranje nog regelmatig tegen Portugal en echt altijd irritant, altijd kaarten aansmeren,  en, nog belangrijker, altijd winnen. Dus daarom nog maar even een positieve noot: dit keer zullen we Portugal op z’n vroegst in de halve finale tegenkomen, maar de enige manier om van een angstgegner tegen te komen is om hem op een zo belangrijk mogelijk moment alsnog te verslaan. Dus ik zou het helemaal niet erg vinden als we de finale tegen hen spelen. Maar ook dit is slechts een terzijde: de eerste wedstrijd, die telt de komende week! En dus concluderen we dat iedereen een angstgegner heeft, maar dat er maar één van kan zijn. Zelden blij geweest met Portugal, maar komt dat nu even goed uit...