Deel 21: 18 juni, Porto Alegre, of hoe een superduo het verschil maakt.

Lelijk winnen, is dat leuk? Gisteren bekeken we in dit blog hoe je het maximale uit de wedstrijd kunt halen door, zo nodig, estetisch lelijk, maar uiterst effectief te spelen. Ook in de aflevering daarvoor, over de (voetbal)cultuur in Porto Alegre, zagen we hoe de lokale clubs resultaatvoetbal spelen, met een aardig gevulde prijzenkast tot gevolg. In zekere zin geeft Oranje op het WK ook een staaltje van dit resultaatvoetbal weg, maar giet er een heerlijk eigenwijs sausje over. Voor zover het al lelijk was, is mijn antwoord op de eerdere vraag dan ook een volmondig ja.

Australië had gisteravond duidelijk een missie. De enige mogelijkheid voor de socceroos om de volgende ronde nog te kunnen halen was door Oranje te verslaan en dat bereik je niet door achterover te leunen en het initiatief aan je tegenstander te laten. Ze zetten Nederland dan ook onder flinke druk, waardoor de Oranje verdediging niet aan voetballen toe kwam en regelmatig een stapje te laat was. Het middenveld liep vooral fysiek te bikkelen, Sneijder kreeg geen mogelijkheid om de bal aan te nemen, laat staan om een van zijn befaamde passes te geven. Zonder bruikbare ballen in de diepte vonden onze aanvallers bovendien maar moeilijk ruimte om doelgerichte actie te maken.
Het leek dan ook alsof de Nederlandse spelers ongeconcentreerd aan de wedstrijd begonnen waren en zeker is dat veel duels om de bal werden verloren. Je kunt je echter ook afvragen of dit niet het gemiddelde niveau is van de spelers van het Nederlands elftal. Voor het WK was de zwakke verdediging de talk of the town, sterker nog: veel mensen voorzagen dat Oranje niet eens voorbij de poulefase zou komen. Dat een ongewoon spectaculaire tweede helft tegen Spanje dat anders deed voorkomen, neemt niet weg dat het elftal op veel posities ook niet meer dan gemiddeld is. En nu de tegenstanders alleen maar sterker zullen worden, moeten we er op voorbereid zijn dat er tegendoelpunten gaan vallen. Is dat erg?

Pelé leest de biografie van Garrincha. Met dit superduo verloor Brazilië nooit.

Niet als je zelf meer doelpunten maakt. En dan kijk je dus naar voren en stel je vast dat Van Persie en Robben als duo zo langzamerhand tot een zeldzame buitencategorie behoren. Zoals we in deel 8: Robben's Revanche al bespraken kunnen deze jongens zelf al zo'n minimaal drie kansen per wedstrijd creëren en zijn op dit moment top waar het gaat om scherpte voor het vijandelijke doel. De goals tegen Australië ook weer: Robben die vanaf de eigen helft, met de bal aan een touwtje met zich meeneemt en in de verre hoek scoort, vergelijkbaar met de vijfde tegen Spanje. Hij controleert de bal zo geweldig dat hij die, 5, 6, 7 keer licht toucherend, perfect klaar legt om raak te knallen. Van Persie liet gisteren zien dat hij voor het doel uiterst koel en vol zelfvertrouwen is, dodelijk in de afwerking. Dus, als zij elk per wedstrijd gemiddeld een keer scoren, en een derde door een andere speler wordt gemaakt (zoals tot nu toe De Vrij, Depay), is de kans alsnog groot dat de wedstrijd gewonnen wordt. Ondanks dat het verdedigend misschien geen top is. Is dat überhaupt lelijk winnen? Staat de Hollandse school gelijk aan dominant, aanvallend voetbal, of wil je als fan spektakel in combinatie met een goed resultaat? Hoewel de gekozen tactiek verdedigend lijkt op papier, kun je ook vaststellen dat in de twee wedstrijden van Oranje tot nu toe 11 goals zijn gevallen. Never a dull moment zou ik zeggen. Als het resultaat vervolgens is dat je na twee wedstrijden al geplaatst bent voor de achtste finales, hoor je deze blogger in elk geval niet klagen.
Nog een laatste gedachte over gisteravond. Van Persie, de aanvoerder, maakte af en toe een wel heel scherpe indruk en speelde op dat moment dan op het randje. Ik denk dat dat alleen maar goed is. Hij geeft het voorbeeld voor de jongere spelers over hoe scherp je een WK moet spelen. Bijkomend voordeel was zijn tweede gele kaart waardoor hij er tegen Chili niet bij is. Gezien zijn medische rapport het afgelopen jaar is het niet ongunstig dat hij een wedstrijd rust krijgt.

De komende dagen gaan we toewerken naar Chili, zoals we elke keer wedstrijd voor wedstrijd bekijken en zo min mogelijk verder kijken dan dat. Het viel me op dat poule A, van Brazilië, hun beslissende derde wedstrijden ná die van de poule B, van Nederland, speelt. Daardoor is het niet mogelijk om rekening te houden met welk resultaat tegen Chili je welke volgende wedstrijd oplevert. Dat Brazilië dat voordeel wel is gegeven nemen we voor nu maar even ter kennisgeving aan.

Deel 18: Porto Alegre, verdeelde voetbalstad in het Zuiden

De volgende speelstad voor Oranje is Porto Alegre, de hoofdstad van de meest zuidelijke deelstaat Rio Grande do Sul. Nog nagenietend van de historische overwinning op Spanje, zou je kunnen denken dat Australië wel even wordt opgerold. Juist twee prachtige voorbeelden van mysterie in de sport, van de twee voetbalclubs van Porto Alegre, laten zien dat elke minuut, en elke actie belangrijk is. Oranje moet de concentratie en felheid vasthouden, ook, of misschien wel juist, tegen de Aussies.

Als je uit Porto Alegre komt, dan ben je Gaúcho, uitgesproken als Ga-oe-sjoe, of Gaúcha, de vrouwelijke variant. Stoere, onverzettelijke cowboys van de Pampa's. Zo zijn de voetballers die er vandaan komen ook van de gestampte pot, zoals de huidige bondscoach Felipão én die van het vorige WK, Dunga. Overigens zijn het niet allemaal houwdegens, denk maar eens aan voormalige Barcelona-ster Ronaldinho, of Falcão, lid van het fameuze middenveld van de WK's van 1982 en 1986, die beiden ook uit Porto Alegre komen.

Gre-Nal: niet altijd gezellig

Maar met de erkenning van hardheid, gebakken in de volksaard van de Gauchos, ben je er nog niet als je de voetbal-identiteit van Porto Alegre wilt omschrijven. Het allesoverheersende onderwerp in het debat over de volkssport is de strijd tussen de twee grote clubs die de stad op leven en dood verdelen: de Roden (van Internacional) versus de Blauwen (van Gremio). Die laatsten worden tricolores genoemd, maar mij is niet duidelijk waarom: blauw, met zwart en wit, wat geen kleuren zijn, maar dit terzijde. Als die tegen elkaar spelen in een zogenaamde Gre-Nal, dan lijkt het leven wel even stil te staan, en de fans van de winnaar hebben de dagen erna een vanzelfsprekende zelfverzekerdheid en een vage, gelukzalige glimlach over zich. Alle onderlinge haat en nijd daargelaten, is wat hen bindt hun vechtersmentaliteit. En als je het voetbal uit het zuiden wilt karakteriseren dan kom je eerder bij de Spaanstalige buurlanden (Uruguay, Argentinië) in de buurt dan bij de rest van Brazilië; meedogenloos. Er zijn twee heroïsche voorbeelden van de afgelopen tien jaar waaruit dat blijkt. Laat het ook gelijk een waarschuwing zijn voor Oranje wanneer ze Australië tegemoet treden.

Een jaar of acht, negen geleden was Gremio afgegleden naar bedenkelijk niveau. Om het hachje te redden en na een jaar weer terug te keren naar de eerste divisie moest de laatste wedstrijd tegen Nautico, in Recife, minimaal worden gelijkgespeeld. Een ongelooflijke spanning maakte zich van beide teams meester, en misschien nog wel meer van de scheidsrechter. De eerste penalty tegen Gremio werd toegekend in de eerste helft, de speler met rood het veld uitgestuurd. Nu werd die penalty gemist en bleef de stand 0-0. De wedstrijd vocht zich een weg naar het einde, maar toen de scheidsrechter aan het eind van de tweede helft nóg een penalty cadeau deed aan Nautico, liepen de zaken echt uit de hand. De militaire politie moest eraan te pas komen om de scheids te beschermen tegen... de spelers van Gremio. In de tumult kregen nog drie spelers rood: Gremio stond met 7 man en had een penalty tegen. Niemand die nog een cent gaf voor de kansen van de tricolores. Maar het ongelovige gebeurt toch. Wonder boven wonder redt de keeper de pingel, en uit de afgeslagen corner die volgt pikt Anderson, een broekie van 17 op dat moment, de bal op op het middenveld. De actie die volgt zal je door elke Gremista kunnen worden naverteld, het hoort tot de historie, het DNA van de club. Hij brak uit, een korte combinatie en een snel genomen vrije trap. Anderson loopt zijn man eruit, penetreert de 16 meter vanaf links, komt alleen voor de keeper en schuift de bal in de korte hoek. Na 18 minuten reservetijd wordt de wedstrijd beëindigd, is Gremio kampioen van de tweede divisie en vallen volwassen mannen elkaar huilend van geluk en ongeloof in de armen. De Batalha dos Aflitos, vrijvertaald de Slag om de zenuwen, zoals de wedstrijd de geschiedenis in is gegaan, is een ongelooflijk voorbeeld van hoe een wedstrijd, die eigenlijk verloren had moeten worden, toch werd gewonnen.

Een ander prachtig verhaal over hoe Gauchos hun wedstrijden kunnen winnen, tegen alle verwachtingen in, komt van die andere club: Sport Club Internacional. In 2005 kende het een van de hoogtepunten uit de clubgeschiedenis toen ze de Copa de los Libertadores (de Zuid Amerikaanse Champions League) won. Als kers op de taart mocht het daarna aantreden in de finale van de Wereldbeker. Een belangrijk moment voor de club, omdat ze dan op gelijke hoogte kon komen met Gremio. Eén probleempje was er wel, namelijk dat de tegenstander in die finale het ijzersterke Barcelona van trainer Frank Rijkaard was. Dat had spelers als Iniesta, Ronaldinho en Deco in de gelederen en weinig mensen gaven Inter een kans. Toch gebeurde het ongelooflijke: Barcelona speelde goed, maar bleek niet in staat om de betonnen Intermuur te slechten, en het bleef 0-0, tot de 82ste minuut. De internationaal totaal onbekende speler Adriano Gabiru was in het veld gekomen. Inter wist de bal tot Adriano te frommelen en hij wist op de één of andere, wonderbaarlijke manier de bal langs Valdes in het net schieten: 1-0, de Wereldcup voor Inter! Daarna heeft die hele Adriano nooit meer een bal normaal geraakt, maar op dat moment, in al je onschuld zo'n rommelgoal maken: je zou denken dat je voor altijd onsterfelijk bent in de harten van de Colorados, de Inter-fans. Helaas waren het Adriano 15 minutes of fame en is er ook na dat moment weinig meer van hem vernomen.

Enfin, Gauchos zijn harde gasten, de militaire tak van het Braziliaanse volk, nooit te beroerd om te vechten voor wat belangrijk voor ze is. En misschien niet altijd de meest technische, of fijnbesnaarde, maar altijd met het hart en dan kunnen er wonderlijke dingen gebeuren. Laat dat een les zijn voor Oranje: woensdag wacht je net zo'n team met een ijzersterke teamgeest, Australië. Bereid je daarom voor alsof je een tweede Batalha dos Aflitos moet winnen. Met minimaal evenveel inzet en onverzettelijkheid als je tegenstander, dan win je de wedstrijd en staat Oranje in de volgende ronde. Als je het op kan brengen, Oranje, om elke wedstrijd apart te beleven, en elke minuut inzet en concentratie op te brengen, kan het nog wel eens een heel mooi toernooi worden.