deel 39: Hoe het WK in Amsterdam begon, en Argentinië in meerdere opzichten verloor.

Montevideo, Uruguay, is een van die namen uit de geschiedenis van het WK die mijn fantasie prikkelde (zie deel 30). Daar lag namelijk het Estadio Centenario, podium voor de allereerste WK-finale ooit. Toen ik er in 1999 was maakte het stadion op mij weinig indruk, vooral veel beton, evenmin als de wedstrijd die avond tussen twee grote teams uit de hoofdstad; ook bikkelhard. Toch is het historische grond, en staat dan ook symbool voor het voetbal van de pampa's, uitvinders van het resultaatvoetbal in optima forma.

Argentijnse keeper Bossio tijdens de Olympische Spelen '28

Toen Engeland, uitvinders en -blinkers in het voetbal, zo rond de jaren twintig van de vorige eeuw geen internationale toernooien speelde, grepen twee landen uit de Rio de la Plata regio de macht: Uruguay en Argentinië. In die jaren bestond er nog geen officieel WK. En hoewel het voetbal ook toen al een haat-liefde verhouding had met de Olympische Spelen, gold het winnen van dat toernooi wel als een de facto wereldkampioenschap. Tijdens de Olympische Spelen van 1928 in Amsterdam waren het Uruguay en Argentinië die het toernooi overheersten. Allereerst knikkerde heersend Olympisch kampioen Uruguay thuisploeg Nederland uit het toernooi, waarna beide landen met korfbaluitslagen (11-2, 6-3, tweemaal 6-1 in de halve finales, dat soort scores) de finale haalden. Uruguay won uiteindelijk, in twee wedstrijden, de titel.

In de marge van de Olympische Spelen dat jaar organiseerde Fifa een troosttoernooi voor de landen die inmiddels uit het Olympisch toernooi lagen, wat gewonnen werd door Nederland. Bovendien vergaderde Fifa over de mogelijkheid om een echt voetbal-WK te organiseren. Door hun Olympische overmacht, plus het feit dat het land 100 jaar onafhankelijkheid vierde, werd het eerste WK van 1930 aan Uruguay toegewezen. In het eigen Centenario Stadion zagen 90.000 uitzinnige mensen dat hun land weer een finale van Argentinië won en werd Uruguay de eerste wereldkampioen. Een deel van het stadion draagt tot op de dag van vandaag de naam van de stad waar het allemaal begon: de zuidelijke tribune heet Tribuna Ámsterdam.

Di Stefano: nooit op een WK

Die verloren finales hebben het imago van het Argentijnse voetbalelftal geen goed gedaan. Het droeg bij aan sociale en politieke onrust mede als gevolg van de beurskrach en crisis van 1929 en in september 1930 beleefde het land haar eerste coupe d'etat van de twintigste eeuw. Dit luidde een lange periode van politieke onrust en militaire inmenging in, die tot in de jaren tachtig zou duren. Qua voetbal bleven ze voor het kleine buurland Uruguay jarenlang losers, maar sowieso is de geschiedenis van Argentinië op het WK is er één van enkele ups, maar meer downs. Ofwel Argentinië deed weer 'ns niet mee, bijvoorbeeld vanwege onmin met Brazilië in 1950, ofwel werd er al snel in het toernooi verloren. Voor de meesten onder ons begint de geschiedenis van het Argentijnse voetbal dan ook pas in 1978, toen ze het WK organiseerden én wonnen door Oranje in de finale te verslaan. Nu moest Argentinië met minimaal vier doelpunten verschil winnen om tot de finale door te dringen. En hoewel Peru een beresterk elftal had won Argentinië met maar liefst 6-0, waardoor een ongeslagen Brazilië alsnog naar huis werd gestuurd. Later zijn vermoedens over omkoping wel bevestigd, maar nooit officieel bewezen. Ook rond finale speelden er allerlei zaken die met sportiviteit weinig te maken hebben. Simpel gesteld was het niet de bedoeling dat Oranje zou winnen en Argentinië haalde alles uit de kast om de Nederlandse spelers te intimideren. Als de beroemdste bal-op-de-paal er wél in gegaan was, zou Oranje het stadion waarschijnlijk niet levend hebben verlaten.
In 1986, met een ontketende Maradona, won Argentinië in Mexico haar tweede WK. Nu is er over dit WK en de manier waarop Argentinië vooral van Engeland won al het nodige gezegd en geschreven. De tweede titel maakte het land in ieder geval in een klap behoren tot de grote voetballanden, en sindsdien worden ze altijd wel gezien als een van de kanshebbers op het WK. Toch moeten we ook vaststellen dat de huidige halve finale plaats pas de eerste is sinds 1990. Het maakt van Argentinië een land dat al lang mee hobbelt, en als de kans zich op de een of andere manier voordoet, door roeien en ruiten gaat om het doel te behalen. Tot nu toe is elke keer een ingeving van Messi voldoende geweest voor winst tijdens dit WK, maar de vraag voor de komende dagen is of dat tegen Oranje ook nog voldoende is.