Deel 2: topfavorieten en hun 1ste wedstrijd: geen gelukkig huwelijk

Gisteren, in de eerste aflevering van het blog 'Waarom Oranje van Spanje wint', zagen we wat het belang is om straks op de WK de eerste wedstrijd te winnen. Je neemt een voorsprong op je directe concurrent(en), en, als je het goede begin doorzet, eindig je op de eerste plaats in de poule waardoor je ook verder in het toernooi voordeel hebt. Vandaag kijken we hoe het topfavorieten afgaat in hun eerste wedstrijd.

Wat zaten we er klaar voor in 1990. Titelverdediger Argentinië, met de op dat moment (zeker) beste voetballer ter wereld Maradona, opende het toernooi tegen het onbeduidende Kameroen. Dat moest toch een makkie zijn!? Nou, niet dus, mede dankzij een blunder van de Argentijnse keeper verloor de grote favoriet de wedstrijd. Later in het toernooi maakten ze overigens veel goed en haalden alsnog de finale, maar dit terzijde. En het is echt niet de eerste keer dat een grote favoriet, of zelfs titelverdediger de eerste wedstrijd verliest. Heersend Europees kampioen West-Duitsland verloor in 1982 de eerste match van Algerije (én haalde de finale), Italië in 1994 van Ierland (én haalde de finale), en Frankrijk verloor in 2002 van Senegal (en werd in de poulefase uitgeschakeld, maar dit terzijde). En ja, dan het meest recente voorbeeld. Huizenhoge favoriet, heersend Europees kampioen, van welke de clubs die jaren heersten in de Europa Cups, ja Spanje dus, verloor in 2010 de eerste wedstrijd van Zwitserland! De afloop van het toernooi moge duidelijk zijn; Spanje pakte haar eerste wereldtitel.

Wat is de magie van een eerste wedstrijd? Als we sinds 1982 rekenen (in ieder geval het WK dat ik voor de eerste keer bewust meemaakte) zien we dat de grote favoriet zich vaker wél, dan niet verslikt in de eerste wedstrijd. Alsof zo’n favorietenrol maar moeilijk waar te maken is tegen een relatief mindere tegenstander. Is er sprake van onderschatting? Dat zou je dit keer niet verwachten als we bedenken dat de wedstrijd een reprise is van de finale vier jaar geleden. Maar de namen van veel Oranje-spelers zullen de Spanjaarden weinig zeggen. Nadat Spanje de Europese titel met succes verdedigde (en daarmee de eerste was die dat ooit lukte) en ook bijvoorbeeld op clubniveau leidend is in het internationale voetbal, zullen ze met veel vertrouwen naar Brazilië gaan. Maar als we de geschiedenis laten spreken blijkt juist de eerste wedstrijd vaak een lastige horde. Dat heeft weinig te maken met een favorietenrol, en die kun je daarna nog prima goed maken. Een land als Brazilië doet het bijvoorbeeld wel goed; die hebben sinds 1982 al hun openingswedstrijden gewonnen.
Waar het wel mee te maken heeft? Elk WK kent z'n specifieke kenmerken. Dat ligt aan de sfeer, de velden, de bal. Aan de stand van voetbal zoals dat op de verschillende continenten wordt gespeeld. Blijkbaar kost dat voor elke selectie tijd om zich daar volop op in te stellen, met bijkomend risico dat de eerste pot inderdaad verloren gaat. Spanje zit door haar dominantie op verschillende velden en vlakken in een risicogebied. Ze zullen denken dat de voetbalwereld zich aanpast aan Spanje, terwijl voor de rode furie net zo goed geldt: iedereen begint op nul. Nu is dit niet de enige reden waarom Oranje van Spanje wint. De komende dagen gaan we kijken welke omstandigheden er nog meer in ons voordeel werken.